Dirty Cargo (2015)

Dirty Cargo (2015)

Kjersti Knudssøn & Symøve Bakke

59 minuten

Single malt whisky is puurder en duurder dan blended whisky. Als je een single malt whisky drinkt, weet je zeker dat je een whisky drinkt waarvan de ingrediënten komen uit een en dezelfde destilleerderij. Blended whisky is een mix. Vaak van alles en nog wat. En daarom zijn blended whisky’s goedkoper.

Zo is het ook met olie. De beste olie is pure olie. Je kunt olie mixen met allerlei ongeraffineerde afvalproducten, maar daar komen ongelukken en explosies van. Slechte, vervuilde, ‘blended’ olie vliegt eerder in de fik. Maar … pure olie is duur. En omdat alles (in ieder geval heel veel) in het leven om geld draait is, wordt er in de oliewereld (net als elders) veel gesjoemeld met de samenstelling van olie.

Of, zoals een van de experts in de Noorse documentaire Dirty Cargo opmerkt: “Cheating is common in the gasoline trade. It is easy to pass off bad gasoline as high quality oil.”

Of, zoals een andere expert zegt: “Mixing and trickery occurs all the time.” Of, zoals een derde oliekenner vertelt: “If you talk about a cargo of 32000 tons and you mix 100 tons of shit into it, nobody will notice.”

Vals spelen, iets verkopen als pure olie, terwijl het een mix van olie en ‘shit’ is, waarom? Omdat je zo meer geld kunt verdienen en omdat het toch niet opvalt. Als je goed en slim doet, komt niemand erachter. Je bent een dief van je eigen portemonnee als je het niet doet: dat is een beetje de houding van de verzamelde olie-industrie, die in deze documentaire aan het woord komt. Met de mannen van Trafigura (de op twee na grootste olieproducent ter wereld, met een jaarlijks omzet van tussen de 50 en 60 miljard dollar per jaar) als de grootste boosdoeners. Die waren net iets te hebzuchtig en te overmoedig. Trafigura had jarenlang de gewoonte om net iets te veel ‘shit’ door de pure olie te mengen. Toen ontplofte de boel, gingen er mensen dood, kwamen er grote hoeveelheden sulfiet vrij en werden er heel veel mensen ziek.

Maar worden die oliemengsels dan helemaal niet gecontroleerd? Hoe moeilijk kan dat zijn? Al die olietankers moeten toch in elke haven laten zien wat ze aan boord hebben? En dat wordt toch tot in den treuren gecontroleerd?

Neen. Dat is misschien wel de meest schokkende conclusie van Dirty Cargo: er is nauwelijks controle. Tot twintig jaar geleden werd de inhoud van grote olietankers in elke haven die ze aandeden zeer intensief en ‘fysiek’ gecontroleerd. De autoriteiten stapten aan boord en namen monsters van de lading. Maar dat duurde te lang en was te kostbaar. Nu vinden er voornamelijk papieren controles plaats. “Now we only check on paper.”

Als het op papier klopt, is het goed. De havenautoriteiten, controleurs, veiligheidsbeambten en administratief medewerkers die in Dirty Cargo over deze vreemde (en levensgevaarlijke) gang van zaken worden geïnterviewd, weten dat ze fout zitten, zo fout als het maar kan. De winstlust van de grote oliemaatschappijen zaait al jaren dood en verderf, maar Het Systeem (om de decadente ontsporingen van onze neokapitalistische heilstaat maar een naam te geven) dwingt zijn bureaucratische slaven om te doen alsof alles in orde is.

Just checking the walls, just checking the walls.

Kijk dus vooral naar minuut 21, minuut 26, minuut 29 en minuut 49: op deze momenten in de film geven twee havenbureaucraten antwoord op moeilijke vragen van de documentairemakers. ‘Waarom vinden er geen fysieke controles plaats?’, ‘Waarom is er niets gedaan met klokkenluiders die duidelijk zeggen dat er iets grondig mis is?’, ‘Waarom ontbreekt er essentiële informatie in het archief?’ Het is geweldig om te zien hoe op deze momenten in de documentaire de verbale en de non-verbale communicatie volstrekt verschillende routes bewandelen. Knipperende ogen, het vermijden van contact, bewegende handen, overdreven formeel taalgebruik, afgebroken zinnen, vreemde grammaticale fouten, ademnood, blozen, eindeloos geschuif met papier. Conclusie: hier klopt iets niet. Hier vertellen mensen dat het allemaal koek en ei is, terwijl ze dondersgoed weten dat het een grote puinhoop is. Niet alleen nu, maar al jaren. Niet alleen in deze zaak, maar waarschijnlijk ook in vele, vele andere dossiers.

In minuut 21, 26, 29 en 49 zie je de mens in al zijn naaktheid: wij zijn allemaal daders, wij zijn allemaal slachtoffers. Dag in, dag uit. Hoe kunnen we aan dit helse lot ontsnappen? Grote schoonmaak? Een Enorme Ommekeer? Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen? Bezield Leiderschap? Waardegericht Organiseren? Ik vrees dat dat allemaal niet genoeg is. Revolutie?

4 & 5 okt
Wij gebruiken cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Meer informatie