Filmrecensie ‘Andere tijden: De mazen van het net (2018)’


De mazen van het net

In de spannende documentaire ‘De mazen van het net’ overheersen de redelijkheid en de nuance.

Ja, natuurlijk, het was nogal een toestand eind jaren tachtig, die strijd tussen vissers en controleurs waarbij de ME werd ingezet. De beelden van die confrontatie en de spitsvondige manier waarop regels werden ontdoken zijn sensationeel en spectaculair. Maar het spannendst van deze film is eigenlijk hoe de jaren voor nuance zorgen. De vissers die 30 jaar terug gefilmd zijn in het heetst van de strijd, blikken nu genuanceerd terug met intelligente humor.

Dat waren Andere Tijden…En nu terug naar de onze:
Hebben we dan nu geen probleem meer met deze redelijke vissers?

Nog steeds zijn er ernstige incidenten waarbij vissers het werk van visserijinspecteurs onmogelijk maken en inspecteurs zelfs in gevaar brengen in een poging te verhullen dat er illegale netten worden gebruikt. Nog steeds wordt niet geregistreerde vis heimelijk verkocht buiten de officiële kanalen. Het financieel gewin is relatief hoog, de fraude betrekkelijk eenvoudig en de pakkans is laag. En doordat iedereen elkaar kent en van elkaar weet dat ze in zekere mate tussen de mazen van het net vissen, hoef je ook niet alles vast te leggen om buiten de officiële kanalen de ‘zwarte’ vis te verkopen.

Zo wordt een gedeelte van de vangst buiten de administratie gehouden en illegaal verkocht. Opsporingsonderzoeken laten zien dat vissers, afslagen, handelaren en vervoerders, die op verschillende locaties en op verschillende tijdstippen de papieren invulden nauw samenwerkten om te handelen in de illegale vis en de boekhoudhouding kloppend te houden.

Misschien moeten we wat met dat laatste gegeven om een ‘tragedy of the commons’ te voorkomen. Als handelaren, restauranthouders en consumenten alleen eerlijke vis afnemen, verdwijnt de financiële prikkel om te frauderen vanzelf. En wellicht helpt het ook om daar wat meer op te controleren.

“De tragedy of the commons is een situatie waarin het streven naar maximale opbrengst van het individu het gemeenschapsbelang schaadt. De opbrengst gaat daarbij naar het individu, terwijl de kosten (bv ecologische schade) gedragen worden door de gemeenschap. Doordat ieder individu het eigenbelang voor laat gaan boven het algemeen belang kan dit leiden tot overexploitatie van bijvoorbeeld visstanden.”

En dan ook hier een nuance: van een ‘tragedy of the commons’ is vooralsnog geen sprake. Het gaat goed met de meeste visbestanden in de Noordzee volgens de Internationale Raad voor Onderzoek der Zee. En dat komt door regulering van de visserij. En de Nederlandse Vissersbond was deels te tevreden met de vangstquota voor 2018.

Blijkbaar zijn we momenteel al redelijk in staat effectief, lokaal en gemeenschappelijk beheer vorm te geven afgestemd op de specifieke vissoorten waar de Noordzee rijk aan is. Kortom, de regulering en de daarmee gepaarde confrontatie heeft wel degelijk geleid tot herstel van visbestanden.

Voor de komende jaren blijft het waarschijnlijk schipperen tussen economische belangen op korte termijn en gezonde vispopulaties op de lange termijn. Zorgelijk is dat dat de naleving die in de jaren negentig verbeterde de laatste 10 jaar weer is verslechterd; daar is op termijn niemand bij gebaat. Als we echter in staat zijn om gezamenlijk afspraken te maken waarin de ecologische belangen voldoende worden meegenomen, en onszelf en elkaar daar ook echt aan gaan houden, dan zal dat heus nog wel eens tot toestanden leiden, maar kunnen we een ‘tragedy’ voorkomen.


2 oktober 2018
Door Lysbeth van Brederode, werkzaam als coördinerend/specialistisch inspecteur bij de Inlichtingen en Opsporingsdienst van de NVWA.

Deze blog is op persoonlijke titel geschreven ter gelegenheid van de 5e editie van het Fraude Film Festival.

4 & 5 okt
Wij gebruiken cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Meer informatie