Interview met Eelco Bosch van Rosenthal

In de Nieuwsbrief van het Fraude Film Festival verscheen in juli een artikel met de nieuwe hoofdredacteur van de Programmaraad Eelco Bosch van Rosenthal. Hij sprak met het FFF o.a. over nepnieuws en klokkenluiders. Deze week gaf Eelco acte de presence in tv programma DWDD  in verband met de klokkenluider die een rapport over het handelen van president Trump naar buiten bracht. Over Trump gesproken, ook te zien op het festival; diverse documentaires in het kader van het thema VERKIEZINGSFRAUDE; “WE PAKKEN JE STEM!”. Al met al genoeg redenen het interview nogmaals te publiceren.

U bent de nieuwe hoofdredacteur van onze Programmaraad! Waar komt uw interesse in fraude uit voort?
Dat heeft deels met deze tijd te maken. Financiële fraude en oplichting was er bij wijze van spreken altijd al, maar nu wordt
ook digitale misleiding een steeds groter probleem, denk aan verkiezingsfraude of fraude via phishing emails. En de andere kant is ook waar: voor klokkenluiders is het steeds gemakkelijker om grote hoeveelheden schadelijke informatie over fraudeurs te lekken, waardoor het ook steeds vaker een onderwerp van publieke discussie wordt – kijk bijvoorbeeld naar het debat over belastingontwijking na de Panama Papers. In veel gevallen is dat misschien letterlijk geen fraude, het is lawful– maar ook awful. En over zulke zaken gaat dit festival ook.
Daarnaast is niets menselijks mij vreemd: fraudeverhalen spreken aan, er zit – in sommige gevallen – een romantische kant aan. Verhalen over eetpiraten: iedereen leest ze. Of die Spielberg-film, “Catch me if you can” over meesteroplichter Frank Abagnale. Dat was niet voor niets zo’n hit. Tijdens het festival proberen we ook in het hoofd van de fraudeur te kijken.

“Fraude levert vrijwel altijd aansprekende verhalen op.”

U bent verslaggever; is nep-nieuws een vorm van fraude? 
In onze brede definitie wel. Het is feitenfraude. Neem bijvoorbeeld nepnieuws bij verkiezingen: niet alleen is dat fraude, het is ook ontwrichtend voor de democratie. De verspreiding van nepnieuws schaadt de mogelijkheden van een burger om zich goed te informeren. Dat kan dus zeer schadelijk zijn voor de samenleving. Nepnieuws moet daarom benoemd worden. Maar: de term wordt ook te pas en te onpas door hotemetoten worden op het moment dat de berichtgeving hen niet goed uitkomt. Kijk naar Trump: alles wat over zijn Witte Huis wordt geschreven en hem niet bevalt, noemt hij nepnieuws.

Je kunt niet discussiëren over de feiten, maar dat gebeurt helaas steeds vaker

Welk standpunt vindt u het meest interessant; dat van de fraudeur of van de fraudebestrijder?
Beiden intrigeren mij, maar de fraudeur staat het verst van ons af. Wat gaat er in het hoofd van zo iemand om? Wat bezielt iemand om kunst te vervalsen, iemand anders geld afhandig te maken of een ID te vervalsen? Ik kijk graag in het hoofd van de fraudeur. Op het FFF2019 komt bijvoorbeeld Albert Balvers spreken, die in de directie van KPN, V&D en Dixons terecht kwam maar ook allerlei mensen oplichtte. Hij vertelt over hoe hij na een verkeerde keuze steeds weer op een tweesprong terechtkwam en weer verkeerde keuzes maakte. Hij kon al heel snel alleen nog maar uit slechte opties kiezen.
Vorig jaar was op het FFF een LAB sessie die de vraag stelde: “Klokkenluider: held, verrader of gewoon normaal?” Wat vindt u? 
Ik spreek niet snel over helden of verraders. Maar dat klokkenluiders een wezenlijke – en misschien steeds belangrijkere – rol vervullen lijkt me evident. Verhalen over misstanden bij bedrijven, overheidsorganisaties: vaak heb je een klokkenluider nodig. Natuurlijk heeft die zijn eigen motieven. Wraak, of narcisme – maar veel vaker gewoon burgerzin, oprechte zorgen over iets dat zich afspeelt. Daar moeten we naar kijken, en niet zozeer naar de boodschapper. Of Edward Snowden een held of een verrader is…. Eigenlijk is de vraag oninteressant.

Ten slotte, heeft u een fraudefilm-tip voor de lezers?
“Ik vind de speelfilm “Can you ever forgive me” (2018) een aanrader. Het is het waargebeurde verhaal over celebrity-biografieschrijfster Lee Israel die de ene leugen op de andere stapelt om haar carriere weer een boost te geven.
Als documentaire tip ik “Enron; the smartest guys in the room” (2005) van verslaggevers Bethany McLean and Peter Elkind, over het schandaal rond Enron.
Door Rogier Nebbeling Bsc RSE
3 & 4 okt
Wij gebruiken cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Meer informatie